صرف تجربه بارداری خواب زنان را از همان سه ماهه اول تحت تاثیر قرار میدهد به گونهای که حدود ۴۰ درصد از افراد باردار در سه ماهه اول، آشفتگی در  خواب را تجربه میکنند ، که این میزان از آشفتگی در خواب به ۶۰ درصد در سه ماهه سوم افزایش پیدا میکند. یافتههای خواب نگاری چندگانه نشان داد در سه ماهه سوم بارداری تعداد دفعات بیدار شدنهای شبانه زنان باردار افزایش پیدا کرده است و خواب REM نسبت به NREM  کاهش قابل‌ توجهی پیدا میکند. همچنین بلافاصله بعد از تولد بیخوابیهای شبانه افزایش پیدا میکند و علاوه بر کمیت خواب، کیفیت خواب نیز کاهش قابل توجهی دارد و زمان خواب در سه ماهه اول تولد کاهش چشمگیری پیدا میکند. اگرچه بهطور معمول سه ماه بعد از زایمان، خواب بهبود پیدا میکند اما لزوماً به سطح قبل از بارداری نمیرسد.

از آنجایی که پژوهشهای قبلی نشان دادند که آشفتگیهای خواب منجر به بروز علائم افسردگی، اضطراب، مانیا و سایکوز میشود، در افراد سالم نیز بیخوابیهای شدید با بروز مشکلات خلقی و ویژگیهای سایکوز ارتباط دارد و بیخوابیهای شبانه و بینظمیهای ساعات خواب، نقش واسطهای در ایجاد مشکلات روانپزشکی دارد. علاوه بر این خواب دیر هنگام، اثرات روانپزشکی ناشی از بیخوابی را تشدید میکند، بگونهای که میتواند منجر به ایجاد مشکلات شناختی، مشکلاتی در فعالیت روانی-حرکتی و بینظمی هیجانی در فرد شوند که هر کدام نقش واسطهای در بروز نشانههای روانپزشکی دارند.

اگرچه بیخوابی ناشی از بارداری و بیخوابی ناشی از مشکلات روانپزشکی دارای شباهتهایی است به‌‌عنوان مثال در هر دو گروه، افسردگی، مانیا و نشانههای وسواس فکری عملی بهوضوح دیده میشود. اما در جمعیت زنان باردار  علائم خلقی بیشتر مرتبط با خودکشی میباشد. همان طور که در افسردگی، خواب هم از لحاظ کیفیت و هم از لحاظ کمیت دچار اختلال میشود اما در زنان باردار نیز این تغییرات به درجات و وضوح بیشتری دیده میشود  به عنوان مثال  پژوهشها نشان دادهاست زنانی که مبتلا به اختلال دوقطبی بودهاند و به خاطر تجربه بیخوابی علائم بیماری آنها عود کرده است در زمان بارداری به خاطر تجربه بیخوابی حدود دو برابر بیشتر از زنان مبتلا به دوقطبی که عود علائم شان ناشی از تجربه بیخوابی نبوده است، علائم سایکوز را گزارش دادهاند.همچنین خوابیدن دیر هنگام احتمال بروز علائم مانیا در دو هفته ابتدایی زایمان را افزایش میدهد. اگرچه شادکامی ناشی از تولد فرزند شبیه به علائم مانیا است اما علائم شناختی مانیا مثل سبقت افکار و مشکل در تمرکز در افرادی که تجربه خوابیدن دیر هنگام در سه ماه سوم بارداری داشتهاند بیشتر بوده است.

علاوه بر این در زنانی که از آشفتگیهای خواب رنج میبرند وجود علائم وسواسی افزایش پیدا میکند و در دوران بارداری، افرادی که از قبل علائم وسواسی داشتهاند، مشکلات تاخیر در زمان خواب و بیداری بیش از سایرین بوده است.همچنین خوابیدن دیر هنگام باعث افزایش علائم وسواس فکری مثل افکار مزاحم و اختلال در مهار پاسخ را در شش هفته ابتدای تولد میشود.

 

منبع:

 Delayed sleep timing and circadian rhythms in pregnancy and transdiagnostic symptoms associated with postpartum depression

Journal of Translational Psychiatry

January 2020