هیپنوتیزم چیست؟

هپپنوتیزم علمی نوین

امروزه هیپنوز به عنوان یک ابزار درمانی موثر در شاخه های مختلف پزشکی، دندان پزشکی و روان شناسی کاربرهای گسترده ای دارد. این کاربرد ها محدود به آثار روان شناختی هیپنوز نمی شوند بلکه اثرات فراوان فیزیولوژیک آن که از پشتوانه پژوهشی قدرتمندی نیز برخوردارند از دلایل مهم به کارگیری این روش می باشند. باید در نظر داشت که هیپنوز هم مانند هر تکنیک درمانی دیگر، محدودیت های دارد و نمی توان از آن انتظار معجزه داشت (کوا دبلیو 1995). در واقع هیپنوز خنثی (یعنی هیپنوز بدون استفاده از تلقینات خاص) نیز اثرات آرام بخش و مفیدی دارد، درمان گر باید هیپنوز را به عنوان یک تکنیک موثر برای پیاده سازی و تقویت راهبردهای درمانی از پیش طراحی شده به کار گیرد (شهیدی 1375). به طور معمول انسان تنها از 5 تا 10 درصد توان و قدرت خود استفاده می کند و هیپنوز، حالت متمرکزی از توجه است که به ما امکان  می دهد از توانایی و قدرت ذهن خود، بهره بیشتر و بهتری ببریم.

حتی بیش از آشنایی با هیپنوز (یا همان هپنوتیزم)، تاریخ بشر سرشار از گزارش های در مورد درمان با ایجاد حالات تغییر یافته ای از هوشیاری بوده است.

هیپنوز، به عنوان حالت خاصی از هوشیاری که می توانست قسمت عمده درمان های به ظاهر عجیب را توضیح دهد، معرفی شده است (کرازیلنک 1998).

از همان ابتدای معرفی هیپنوز، انتظارات و باورهای متضادی نیز در مورد روش درمانی شکل گرفتند. از طرفی آن دسته از درمانگران و مردم که شاهد آثار چشم گیر و قدرتمند آن بودند، شیفته -اش می شوند و از سوی دیگر کسانی که کم اثر و گذرا بودن پدیده های هیپنوتیزمی را در برخی سوژه ها می دیدند، نسبت به آن دلسرد می گشتند (سادوک 2005).

اما هیپنوز چیست؟

هیپنوز را می توان حالت تغییر یافته ای از هوشیاری دانست که شامل توجه متمرکز به یک موضوع خاص، تلقین پذیری بالا و کاهش آگاهی محیطی است (سادوک 2005). تحت هیپنوز و به دلیل تغیرات ایجاد شده در ادراک، سوژه تلقینات درمان گر را به صورت واقعی درک می کند و بنابراین بدون انتقاد می پذیرد. با تلقینات هیپنوتیزمی می توان تغییرات واضح و قابل توجهی در فرآیند ها و پاسخ های فیزیولوژیک ایجاد نمود (سادوک 2009). هم چنین توسط هیپنوز (به عنوان یک ابزار درمانی)، می توان اثربخشی رویکردهای درمانی مختلف را افزایش داد و نتایج بهتر و ماندگار تری به دست آورد (علاء الدین 2008). هیپنوز دریچه ای به ذهن انسان است که وی را یاری می کند تا فشارهای روانی، دردها، عادات ناپسند، هیجانات و مشکلات روان تنی خود را بهتر و موثرتر مدیریت کند. امروزه می دانیم هپپنوتیزم پذیری، خصوصیتی ذاتی و بیولوژیک است که اغلب افراد جامعه ی به درجات مختلف از آن برخوردارند. در این میان، وظیفه درمان گر در واقع هدایت این توانایی ذاتی برای تبدیل شدن به وضعیت هیپنوتیزمی است.

در مورد تاثیر هیپنوتراپی باید گفت همان طور که یک دارو یا یک شیوه خاص روان درمانی، نمی تواند تمام موارد یک بیماری را در همه بیماران درمان کند، تکنیک های هیپنوتراپی یک اختلال نیز، در تمام مبتلایان به آن موثر نیست. لذا بالین گران باید با روش های مختلف درمان بیماری ها آشنا باشند تا بتوانند مناسب ترین شیوه را برای هر مراجع انتخاب کنند. از سوی دیگر هر درمان گری باید به کارگیری هیپنوز را محدود به رشته ای نماید که در آن آموزش دیده و تخصص یافته است. بنابراین استفاده از هیپنوز توسط هر یک از گروه های دندان پزشک، پزشک و روان شناس، باید محدود به کاربردهای مرتبط با رشته تخصصی خودشان باشد. به عنوان مثال اگرچه هیپنوز می تواند درمان موثری برای فوبی اجتماعی باشد، ولی این کار باید توسط یک روان شناس یا روان پزشک انجام شود نه یک دندان پزشک.

در جریان هیپنوز، هیپنوتیزور سوژه را هدایت می کند تا به تلقیناتی در جهت تغییر تجربه شخصی، ادراک، حس، هیجان، تفکر یا رفتار پاسخ دهد. هم چنین افراد می توانند خود هپپنوتیزم را که ایجاد فرآیندهای هیپنوتیزمی توسط خود فرد است، بیاموزند. اگر شخص به تلقینات هیپنوتیزمی پاسخ دهد، عموما این گونه استنباط می شود که هیپنوز القا شده است.

به طور سنتی، بر اساس میزان پاسخ دهی هیپنوتیزمی، افراد از نظر هپپنوتیزم پذیری به سه گروه پائین، متوسط و بالا تقسیم می شوند. مانند برخی از سایر مقیاس های روان شناختی از قبیل توجه و آگاهی، امتیازاتی که فر بر اساس خود – پایشی به خود می دهد نیز درخور توجه است.

اصطلاح هیپنوز، بر تعامل میان دو نفر (یا یک نفر و یک گروه) دلالت دارد که طی آن، هیپنوتیزور با استفاده از ارتباط کلامی، سوژه را تشویق می کند تا از توجه به واقعیت موضوعات اطراف اجتناب نماید و بر تجربیات درونی مانند افکار، احساسات و تصویر سازی های ذهنی تمرکز کند. هم چنین هیپنوتیزور با هدایت سوژه در تصویر برخی رویدادها و موقعیت ها تغییراتی در حس ها، ادراکات، احساسات، افکار و رفتارهای وی به وجود می آورد (هیپ 2002).

برخی از باورهای غلط

همان طور که پیش تر بیان شد به دلیل ویژگی های منحصر به فرد هیپنوز و پدیده های هیپنوتیزمی، ماهیت علمی آن تا مدت ها در هاله های از ابهام بوده و بنابراین باورهای نادرست زیادی در ذهن هر دو گروه درمان گر و درمان جو شکل گرفته است. در اینجا بخشی از آن ها را با هم بررسی می کنیم (سادوک 2005):

  • http://www.raieen.org/templates/ja_edenite/images/bullet.gif) 18px 7px no-repeat;">آیا هپپنوتیزم نوعی خواب است؟
  • http://www.raieen.org/templates/ja_edenite/images/bullet.gif) 18px 7px no-repeat;">آیا هپپنوتیزم به فرد تحمیل می شود؟
  • http://www.raieen.org/templates/ja_edenite/images/bullet.gif) 18px 7px no-repeat;">آیا فقط افراد ضعیف یا بیمار هپپنوتیزم می شوند؟
  • http://www.raieen.org/templates/ja_edenite/images/bullet.gif) 18px 7px no-repeat;">آیا هپپنوتیزم خطرناک است؟
  • http://www.raieen.org/templates/ja_edenite/images/bullet.gif) 18px 7px no-repeat;">آیا هپپنوتیزم یک پدیده جادویی است؟

کاربردهای هیپنوز

طی نیم قرن گذشته، سودمندی هپپنوتیزم پزشکی به عنوان روشی علمی و موثر در مداوای مشکلات و بیماری مختلف در حوزه های پزشکی، روان پزشکی و دندان پزشکی توسط مجامع معتبر پزشکی به اثبات رسیده است (اشپیگل 2004). چنان چه از تکنیک های مناسب برای هر سن استفاده شود، تکنیک های هیپنوتراپی می توانند موجب تقویت قابل توجه اثرات درمانی گردند (وینر 2004). برای این کار لازم است بر اساس رشد شناختی هر کودک، واقعیت هیپنوز به زبانی قابل درک برای وی تبیین شود (الکینز (شهیدی)).

در زمان برخی اختلالات روان شناختی نظیر انواع ترس های دوران کودکی، اختلال اضطراب جدایی، شب ادراری، برخی اختلالات رفتاری و بعضی از انواع لکنت زبان تنها بخشی از کاربردهای هیپنوز کودکان است (کوهن و اولنس 2011). در حوزه طب نیز هیپنوز کودکان با کنترل درد، تقویت همکاری کودک در روش های تشخیصی و درمانی تهاجمی، ترمیم بافت پس از سوختگی و غیره می تواند بسیار مفید باشد (هادسون 2004). از کاربردهای فراوان هیپنوز در بزرگسالان می توان به افزایش اعتماد به نفس (باتیو و سوٍ 2005)؛ تقویت انگیزه و آسیب دیدگی (ترامونتانا 2011)؛ افزایش تمرکز و تقویت حافظه (بودن 1991)؛ اصلاح عادات ناپسند (مثل ناخن جویدن)؛ ترک سیگار؛ رفع اضطراب ها مثل اضطراب امتحان؛ اضطراب حضور در جمع و یا دل شوره ها و تشویق های بی دلیل (شهیدی 1375)؛ کاهش استرس ها یا فشارهای روانی شغلی، خانوادگی، مالی، تحصیلی، اجتماعی و غیره (بک و امری 2005)؛ درمان انواع ترس ها غیر طبیعی یا فوبی ها (مانند ترس از ارتفاع، پرواز، آسانسور، محیط های بسته، حیوانات و غیره)(بودن 1991)، کنترل دردهای حاد و مزمن (مثل کمر درد، سر درد و انواع دردهای جسمی یا عصبی) (بانیان و لوینگون 2001)؛ کمک به بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به انواع بدخیمی ها (اشپیگل 2000)؛ درمان اختلالات جنسی مانند ناتوانی جنسی، انزال زودرس، واژینیسموس و سرد مزاجی (علاء الدین 2008)؛ کنترل عوارض بارداری مانند ویار حاملگی؛ درمان سندرم پیش از قاعدگی در خانم ها (پی.ام.اس) که معمولا همراه درد، اختلالات خلقی، پرخاشگری، افزایش وزن و پر خوری عصبی است (هاموند 1988)؛ درمان اختلالات خوردن زیاد مثل بی اشتهایی عصبی، پر خوری عصبی و چاقی (هیپ 2002)؛ کنترل بیماری روده تحریک پذیر (آی،بی،اس) (هیپ 2002)؛ درمان افسردگی های خفیف تا متوسط (علاء الدین 2008) و به طور کلی مداوای طیف وسیعی از اختلالات جسمی و روانی اشاره نمود.

با توجه به این واقعیت که هر تجربه هیپنوز نوعی خود هپپنوتیزم است، افراد می توانند با هدایت درمان گر خویش و یا با شرکت در دوره های آموزشی خود هپپنوتیزم، این تکنیک قدرتمند و موثر را فرا بگیرند. بدین ترتیب نه تنها قادرند بر مشکل حال حاضر خود غلبه کنند بلکه می توانند از خود هپپنوتیزم در جهت بهبود کیفیت زندگی، افزایش اعتماد به نفس، حفظ آرامش عمومی و پیش گیری از ابتلا به بیماری روان تنی نیز استفاده کنند.

در حال حاضر هیپنوتراپی نه به عنوان طب مکمل یا جایگزین بلکه به عنوان بخشی از بطن دانش پزشکی مورد تایید مراکز معتبر علمی و دانشگاهی است و در کشورهای پیشرفته، قسمتی از برنامه روتین آموزش دانشجویان پزشکی می باشد. در کشور ما نیز انجمن علمی هپپنوتیزم بالینی ایران زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با نظارت سازمان نظام پزشکی، تنها مرجع قانونی و معتبر علمی است که پزشکان، دندان پزشکان، پیرا پزشکان و روان شناسان علاقمند را تحت آموزش های لازم قرار می دهد و مدرک معتبر هپپنوتیزم بالینی (مورد تایید وزارت بهداشت) صادر می نماید. تمامی همکارانی که این دوره را با موفقیت طی و مدرک آن را دریافت نمایند، دارای صلاحیت علمی و عملی کافی برای هیپنوتراپی می باشند و مردم می توانند با آسودگی خاطر به آن ها مراجعه نمایند.

مرکز روانشناختی رائین تنها نماینده رسمی انجمن هپپنوتیزم بالینی ایران در اصفهان است.

منبع:

فصلنامه تن، روان و فرهنگ، دفتر نخست/ پاییز و زمستان 91

سلامت برتر

تماس با ما

 
اصفهان -خیابان توحید میانی،حد فاصل چهارراه توحید و چهارراه مهرداد،کوچه روبروی کلیسا(شماره 35)،پلاک 60
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
03136260259 - 03136267245 - 03136244598
کانال تلگرام : https://telegram.me/Raieen
 

عضویت در خبرنامه

با ثبت نام در خبرنامه ما از آخرین اخبار سایت ما بهره مند شوید